این سامانه راکت انداز پرتابه هایی با کالیبر 220 میلیمتر را پرتاب می کند که بر خلاف نمونه های عادی حاوی یک ماده منفجره متفاوت است. انفجاری که این سلاح ایجاد می کند از نوع ترموباریک است. انفجار ترموباریک گونه ای است که در آن اکسیژن هوای اطراف برای ایجاد یک انفجار و آتش سوزی به سمت مرکز انفجار مکیده می شود و حرارت و موج بسیار شدیدی از فشار نیز در فضای اطراف محل انفجار پخش می شود.

کلکسیون مرگ
وقتی این حادثه در فضای بسته رخ دهد، به عبارتی سه گونه از مرگ برای افرادی که درون آن نقطه هستند رخ می دهد؛ یا بر اثر فشار اندام های داخلی بدن آنها نابود می شود، یا به دلیل تخلیه شدن هوا خفه می شوند، یا به دلیل شدت آتش و حرارت خواهند سوخت. این فشار و آتش سوزی به حدی زیاد است که در بسیاری از موارد حتی می تواند باعث سوختگی اندام درونی به خصوص اعضای دستگاه تنفسی شده و مرگ بسیار دردناکی را برای قربانی رقم بزند.

سامانه TOS-1 از سال 1988 وارد خدمت شده است و تا امروز نیز همچنان در ارتش روسیه و چند کشور دیگر حضور دارد. به صورت کلی این سیستم یک راکت انداز است که روی شاسی تانک T-72 سوار شده است. پرتابگر حاوی 30 فروند راکت انداز ترموباریک 220 میلیمتری است که در مدل اولیه بردی حدود 3500 متر دارد. در ارتش شوروی سابق و روسیه فعلی، این سامانه معمولا در اختیار یگان های پیاده نظام قرار دارد.
چرا این قدر کشنده است؟
آن چیزی که بیش از همه در این نوع ماده منفجره کشنده است، بحث موج فشاری است که ایجاد می شود. برای فهم بهتر شرایط به این توضیحات توجه کنید؛ موج انفجاری یک پدیده مشخص و همه گیر در بین تمام مواد منفجره و بمب هاست که می تواند باعث ایجاد تخریب و انهدام شود اما در یک سلاح ترموباریک، ما با یک نوع ماده منفجره روبرو هستیم که خود دارای ماده اکسید کننده برای انفجار نیست و در مرحله اول و به منظور آغاز مکانیسم انفجاری به صورت ناگهانی حجم زیادی از هوا را از اطراف به سمت خود جذب کرده و در حقیقت یک نوع خلأ ایجاد می کند.

سلاح شوروی علیه افغان ها
این سامانه توسط ارتش شوروی سابق در افغانستان استفاده شد و سپس توسط ارتش روسیه در نبرد چچن و برای تصرف شهر گروزنی مورد استفاده قرار گرفت. در چند مرحله اخبار رسیده حاکی از این است که جدایی طلبان شرق اوکراین نیز به این سامانه مجهز شده و از آن علیه نیروهای دولتی استفاده کرده اند.
در نبرد برای تصرف شهر گروزنی در چچن این سامانه کارایی بالای خود را به اثبات رساند. نیروهای جدایی طلب چچنی تقریبا شهر گروزنی را به یک منطقه غیرقابل نفوذ بدل کرده بودند و هرگونه پیشروی پیاده نظام ارتش روسیه در این منطقه می توانست به تلفات گسترده منجر شود.

درگیری در مناطقی مثل شهرهای موصل در عراق و جلب در سوریه، شرایطی را ایجاد کرده که این سامانه می تواند در آن بسیار راهگشا باشد. آذربایجان، ارمنستان و قزاقستان نیز از دیگر کشورهای کاربر این سیستم هستند. ارتش آذربایجان در جریان درگیری های مرزی امسال در منطقه قره باغ نیز از این سامانه استفاده کرد.
برچسب:
نویسنده: ایلیا نجفی