10 نظریه که علم را زیر و رو کردند

این نظریه در واقع انقلابی ترین نظریه نیست، اما نظریه ای مشابه با آن از قبل وجود نداشته است که منجر به این نظریه شود. شانون زیربنای ریاضی را برای پیشرفت های انقلابی در علوم کامپیوتر و ارتباط الکترونیکی فراهم آورد.

این نظریه در ابتدا برای علوم اقتصادی توسعه داده شد و شاهد موفقیت های زیادی نیز بود، اما علم اقتصاد را به طور کامل دستخوش انقلاب نکرد، بلکه به صورت گسترده تری در سایر علوم اجتماعی به کار گرفته شد. نظریه انقلابی بازی ها هم اکنون شاخه مهمی از مطالعات انقلابی زیست شناسی است.

نظریه بازی در مطالعه طیف گسترده ای از موضوعات کاربرد دارد. از جمله نحوه تعامل تصمیم گیرندگان در محیط رقابتی به شکلی که نتایج تصمیم هر عامل موثر بر نتایج کسب شده سایر عوامل است. درواقع ساختار اصلی نظریه بازی ها در بیتشر تحلیل ها شامل ماتریسی چندبعدی است که در هر بعد مجموعه ای از گزینه ها قرار گرفته اند که در آرایه های این ماتریس نتایج کسب شده برای عوامل در ازاء ترکیب های مختلف از گزینه های مورد انتظار است.

اگرچه لاوازیه اکسیژن را کشف نکرد، اما او دریافت که این گاز با ترکیب شدن با مواد دیگر باعث احتراق می شود. لاوازیه به این ترتیب نظریه فلوژیستون را نقض کرد و مسیر جدیدی را برای توسعه شیمی مدرن گشود. لاوازیه به این نتیجه رسید که «مناسب ترین هوا برای تنفس» یکی از مواد بنیانی در ساخت اسیدهاست یعنی مهم ترین قسمت همه اسیدهاست، بعدها معلوم شد که این اعتقاد اشتباه بوده است (وقتی اسیدهای بدون اکسیژن هالوژنه تهیه شدند).

انگلس نوشته است: «پریستلی و شیل بدون اینکه بدانند دست روی اکسیژن گذاشته اند، آنها را تهیه کردند»... و گرچه لاوازیه همان گونه که بعدها اعتراف کرده است اکسیژن را همزمان و مستقل از آن دو نفر تهیه نکرده بود، با توجه به اینکه آن دو نفر نمی دانستند چه چیزی را تهیه کرده اند، لاوازیه را باید کاشف اکسیژن شناخت.

آلفرد ویگنر در سفری به گرینلد در سال های 1913- 1912 ایده خود درباره رانش قاره ای را در اوایل سال 1012 مطرح کرد، مفهومی که بعدها با نظریه صفحات تکتونیک درهم آمیخت. هرچند ویگنر در اوایل سال 1012 رانش قاره ای را کشف کرد اما در سال های 1960 بود که دانشمندان تکه های مختلف این نظریه را کنار هم گذاشتند تا نظریه جامع صفحات تکتونیک را ارائه دهند.

این صفحات نسبت به یکدیگر در یکی از سه نوع «مرز صفحه ای» در حرکت هستند. مرزهای همگرا یا تصادمی، مرزهای واگرا یا مراکز انتشار، و مرزهای دگرگونی تدریجی. زلزله ها، فعالیت های آتشفشانی، کوه سازی و ایجاد حفره های اقیانوسی در امتداد مرزهای این صفحات رخ می دهد. سرعت نسبی حرکت این صفحات متفاوت است و از صفر تا 100 میلی متر در سال تغییر می کند.

مکانیک آماری با توصیف گرما براساس رفتار آماری اتم ها و مولکول ها، فرآیندهای ترمودینامیکی را توضیح داده و همچنین شواهد محکمی را برای وجود اتم ها فراهم آورد.

آلبرت اینیشتین (1955- 1879) فیزیکدان نظری آلمانی است، او بیشتر به خاطر نظریه نسبیت و به ویژه برای هم ارزی جرم و انرژی (E=mc2) شهرت دارد.

نظریه نسبیت عام نسبت به نسبیت خاص نظریه انقلابی تری است، چون قانون گرانش نیوتن را در چارچوب خمش فضا- زمان توضیح می دهد و چشم فیزیکدانان را به کل تارخ جهان در حال انبساط می گشاید. و همچنین برای نویسندگان داستان های علمی- تخیلی سیاهچاله ها را فراهم می آورد.

دانشمندان خالق نظریه کوانتومی، اروین شرودینگر، ورنر هایزنبرگ، ولفگان پائولی، ماکس پلانک، آلبرت اینیشتین و نیلز بوهر بودند. آلبرت اینیشتین بیشتر با نظریه نسبیت معروف شده است اما جایزه نوبل را نه به خاطر این نظریه بلکه با بسط تئوری کوانتوم و مکانیک آماری در سال 1921 به دلیل کشف قانون اثر فوتوالکتریک دریافت کرد.

داروین نشان داد که پیچیدگی بغرنج حیات و رابطه های بین انواع گونه های زیستی می تواند بدون نیاز به هیچ طراحی، تنها برخاسته و بازمانده از فرآیندهای طبیعی باشد. نظریه او به قدری انقلابی است که هنوز عده ای درباره درستی آن تردید دارند.

درون یک جمعیت از موجودات زنده، تنوع ژنتیکی سبب می شود که در زیستگاه کنونی آن جمعیت، بعضی از افراد گروه برای بقا و زاد و ولد احتمال موفقیت بیشتری نسبت به دیگران داشته باشند. به عنوان نمونه می توان بید بال فلفلی را نام برد که در بریتانیا یافت می شود و هر دو رنگ روشن و تیره آن را می توان در طبیعت دید.

یکی از باشکوه ترین یافته های علمی که در تصور یوناینان باستان بود و دو هزار سال بعد اثبات شد: زمین به دور خورشید گردش می کند.

منبع: sciencenews